Bilgi Deposu · Elektronik & PCB Üretimi

PCB Kazıma Rehberi: Uç Seçimi, Parametreler ve Yazılım Akışı

İzolasyon kesimini ilk kez deneyecekseniz ihtiyacınız olan her şey tek sayfada: hangi uç, kaç devir, hangi ilerleme, Z derinliği nasıl ayarlanır, Gerber dosyasından G-code nasıl üretilir ve en sık yapılan hatalar nasıl çözülür.

Seri: Elektronik & PCB Üretimi Kapsam: Uygulama Rehberi · Bölüm 2/2 Güncelleme: 2026-09-06

📑 İçindekiler

Hızlı Özet
Doğru Ucu Seçmek
Parametre Tablosu
Z Derinliği: Kritik Ayar
Gerber → G-code Akışı
Bağlama ve Düzleme
Delme ve Çift Yüzlü Kart
Yaygın Hatalar ve Çözümleri
Sık Sorulanlar
Kaynakça

1. Hızlı Özet

Başarılı bir PCB kazıması dört doğruya bağlıdır: doğru uç, doğru devir/ilerleme, doğru Z derinliği ve düz bir plaka. Bunların dördü de birbirini tamamlar:

Kazımayı belirleyen dört etken
Etken	Kötü olursa	Doğru olursa
Uç	Geniş uçla ince boşluk → izler kısa devre; kör uçla kötü yüzey	0,1–0,2 mm kazıma ucu boşluğa uygun kanal açar
Devir/ilerleme	Yüksek ilerleme ucu kırar; düşük devir bakırı yırtar	Temiz, çapaksız ve ucu yormayan kesim
Z derinliği	Sığ → bakır artığı (kısa devre); derin → iz altı zayıf	Bakır tamamen ayrılır, FR4'e hafif temas eder
Plaka düzlüğü	Dalgalı plaka → derinlik kart boyunca değişir	Tek Z ayarı kartın tamamında tutarlı çalışır

İlk deneme tavsiyesi 0,2 mm uç + 12.000 devir + 250 mm/dk + tek geçiş Z≈0,05 mm (35 µm bakır) ile başlayın. Sonucu görüp Z'yi ince ayarla oturtun; uç yakmadan öğrenmenin en hızlı yolu budur.

2. Doğru Ucu Seçmek

Uç seçimini belirleyen iki şey vardır: iz aralığı (boşluğa kaç mm kanal açılacağı) ve kart yoğunluğu.

Uç tipleri ve kullanım alanı
Uç	Kanal genişliği	En uygun olduğu yer
0,1 mm kazıma ucu	~0,1 mm	İnce hatlı kartlar (0,3–0,4 mm aralık), yoğun dijital devreler
0,2 mm kazıma ucu	~0,2 mm	Standart kartlar (0,5 mm+ aralık) — en çok kullanılan, en toleranslı seçim
V-uç (30–60°)	Derinliğe bağlı (0,2–0,5 mm)	Geniş bakır alanları (toprak/toplu hatlar) hızlı kazımak

Kural Kanal, iki iz arasındaki boşluğun tamamını almalıdır. Boşluk 0,5 mm ise 0,2 mm uç yeterlidir (kanal ortalanır, her iki yanda pay kalır). Boşluk 0,3 mm'ye iniyorsa 0,1 mm uca geçin.

Raptorex PCB kazıma uçları tungsten karbürdür ve 0,1 / 0,2 mm olarak satılır; 5×0,1 + 5×0,2'lik paket ilk denemeler için uygundur — 0,1 mm uçlar ince işlerde, 0,2 mm'ler günlük kullanımda tükenir.

3. Parametre Tablosu

Aşağıdaki değerler Raptorex Mini serisi (180–500 W, 12.000 devir) için başlangıç noktasıdır. Her kart geometrisi farklıdır; ilk denemede önerilenlerden başlayıp tek parametreyi değiştirerek ilerleyin.

PCB işleme parametreleri (başlangıç değerleri)
İşlem	Uç	Devir	İlerleme	Paso / Derinlik	Not
İzolasyon (standart)	0,2 mm kazıma	10.000–12.000	200–400 mm/dk	Z: bakırı geç, ~0,05–0,08 mm FR4'e	Mini V2/V3 için günlük kullanım
İzolasyon (ince hat)	0,1 mm kazıma	10.000–12.000	150–300 mm/dk	Z: ~0,05–0,08 mm	0,3–0,4 mm aralık için
Kazıma (geniş boşluk)	V-uç 30–60°	10.000–12.000	300–500 mm/dk	Uç açısına göre hesaplanır	Toprak/boş alan temizliği
Delme	PCB delme ucu	8.000–12.000	50–150 mm/dk	Tam geçiş (peck ile)	0,8–1,0 mm tipik delik
Kontur kesme	0,8–1,0 mm spiral	8.000–10.000	100–200 mm/dk	2–3 paso	Karta dış şekil verme

Önemli İlerlemeyi yükseltmeden önce devri sonuna kadar açın. Bakır yumuşaktır; düşük devir + yüksek ilerleme ucu zorlar ve kırar. Mini V2'nin 12.000 deviri kazıma için idealdir.

4. Z Derinliği: Kritik Ayar

İzolasyon kesiminde en çok hata burada yapılır. Amaç: bakırı tamamen ayırmak, FR4'ü gereksiz yere yolmamak.

1 oz (35 µm) bakır: Uç bakırı geçip FR4'e ~20–40 µm girmeli → toplam hedef ~0,05–0,08 mm.
0,5 oz (~18 µm) bakır: Daha ince — hedef ~0,03–0,05 mm.
2 oz (~70 µm) bakır: Daha derin — hedef ~0,09–0,12 mm; bazen 2 geçiş.

Pratik Z yöntemi Plaka yüzeyini Z=0 kabul edin. Ucu elle plakaya değdirip sıfırlayın, sonra Z'yi hedef derinliğe indirecek şekilde çalışın. İlk denemede küçük bir test deseni kazıyıp izleri multimetre ile süreklilik testinden geçirin: komşu izler birbirine kapalıysa derinlik yetersizdir.

Çok derin olursa Uç FR4'te 0,15 mm+ ilerlerse iz altındaki bakırı alttan zayıflatır, ince izler kalkabilir ve delik kenarları çatlar. Derinlik, ihtiyacın biraz üzerinde olmalı — "ne kadar derin o kadar iyi" değildir.

5. Gerber → G-code Akışı

Kazıma için hazır G-code üreten en yaygın açık kaynak araç FlatCAM'dir. Akış:

CAD/EDA'dan çıktı alın: KiCad, Eagle, EasyEDA vb. → Gerber (bakır katman) + Excellon (delik dosyası).
FlatCAM'e aktarın: Gerber dosyasını açın; izolasyon için "isolate" / "CNC job" adımına geçin.
Uç ve boşluk ayarı: Tool diameter = uç çapı (0,1 / 0,2 mm); pass overlap ve izolasyon genişliğini boşluğa göre verin.
Delikleri ekleyin: Excellon dosyasını ayrı bir CNC job olarak işleyin (delme devri/ilerlemesi ayrı ayarlanır).
G-code'u dışa aktarın: Kazıma + delme ayrı ayrı; GRBL/FluidNC tabanlı kontrolcünüze gönderin.

Kontrol yazılımı Raptorex'in kontrol tableti ile G-code'u USB/WiFi üzerinden gönderip işi başlatabilirsiniz; kazıma dosyaları hafiftir, tablet depolaması fazlasıyla yeter.

G-code'da kontrol listesi Başta G-code'u görselleştirip (ör. NCViewer) aynı anda hem kazıma hem delme olmadığından, Z güvenlik yüksekliğinin doğru olduğundan ve koordinat orijinin plaka köşesiyle çakıştığından emin olun.

6. Bağlama ve Düzleme

Kazıma derinliği milimetrenin yüzde biri mertebesinde olduğu için plaka düzlüğü her şeydir:

PCB tabla yatağı kullanın: Raptorex PCB tabla yatağı, plakayı vakum ya da bantla düz tutar; kazıma kuvveti altında plaka kalkmaz.
Plakayı her köşeden sabitleyin: Ortada kabarma olmasın; iki kenar + orta yeterli değildir, dört köşe + orta idealdir.
Yüzeyi düzleme (surfacing) düşünün: Yatak yüzeyi düzse plaka da düz durur; gerekirse ince bir düzleme pasosu ile yatağı şartlandırın.
Z'yi plaka üzerinde sıfırlayın: Orijini plaka yüzeyine göre alın, yatağa göre değil.

Küçük kart, büyük dert 30×30 mm gibi küçük kartlarda plaka kenarları kalkabilir; çift taraflı bant veya yatak vidası ile mutlaka çevre destekleyin. Aksi halde kenar izleri sığ kalır.

7. Delme ve Çift Yüzlü Kart

Kazıma bittikten sonra delme ayrı bir adımdır:

Delme ucu: Raptorex PCB delme uçları FR4 ve bakır için tasarlanmıştır; 0,8–1,0 mm en yaygın komponent delikleridir.
Peck delme: Özellikle 1,6 mm'lik kartlarda ucu kademeli indirip tozu tahliye edin (peck).
Devir/ilerleme: 8.000–12.000 devir, 50–150 mm/dk; FR4 tozu birikirse devri düşürüp ilerlemeyi azaltın.

Çift yüzlü kart yapacaksanız sıralama kritiktir: önce tüm delikleri delin (hizalama referansı), sonra birinci yüzü kazıyın, sonra ikinci yüzü kazırken delikleri referans alın. İki yüzde de plaka düzlüğünü koruyun; ikinci yüzde Z toleransı daha risklidir.

Hizalama ipucu İki köşeye 2–3 mm'lik referans deliği açın ve ikinci yüzde pim/burç ile aynı hizaya oturtun. Kazıma için ±0,1 mm hiza yeterlidir; milimetrenin onda biri hassasiyet Raptorex için rahat bir değerdir.

8. Yaygın Hatalar ve Çözümleri

Belirti → neden → çözüm
Belirti	Olası neden	Çözüm
Kısa devre (komşu izler iletken)	Z sığ → bakır artığı kaldı; plaka dalgalı	Z'yi 0,02–0,03 mm derinleştirin; plakayı düz yatağa alın; multimetre ile doğrulayın
Kopuk / kalkmış iz	Uç çok derin → iz altı zayıf; kör uç	Z'yi azaltın; ucu değiştirin; iz genişliğini artırın
Uç kırılması	Yüksek ilerleme, düşük devir, plaka kalkması	Devri sonuna açın, ilerlemeyi yarıya indirin, plakayı sağlam bağlayın
Kazıma yüzeyi pürüzlü / yırtık	Düşük devir veya yıpranmış uç	Devri artırın (10.000+), ucu yenisiyle değiştirin
FR4 tozu birikmesi	Toz tahliyesi yok; uç tıkanıyor	Hafif hava/toz emme kullanın; sprey soğutma ile kazıma sırasında ucu temiz tutun
Kenar izleri sığ	Plaka kenarı kalkmış	Çevreyi bant/vida ile destekleyin; yüzey düzlemesi yapın

Hata ayıklama düzeni Zaman kazanmak için kartın boş bir köşesine 3–4 paralel test izi kazıyıp Z'yi 0,03 mm adımlarla değiştirin; hangi derinliğin temiz ayırdığını büyüteç/multimetre ile belirleyin.

9. Sık Sorulanlar

İlk denemem için hangi ucu almalıyım? 0,2 mm kazıma ucu. 0,5 mm+ aralıklı standart kartların büyük çoğunluğunu tek uçla çözer; 0,1 mm'yi ince hat işine geçince ekleyin.
Devir yetersiz kalırsa ne olur? Uç bakırı kesmek yerine yırtar, yüzey pürüzlü olur ve uç hızla körelir. Mini serisinde devri sonuna kadar (12.000) açın.
İzolasyonu tek geçişte mi yapmalıyım? 1 oz bakırda evet — tek geçiş yeterli ve en temiz sonucu verir. Çok derin/2 oz kartlarda ikinci geçiş gerekebilir.
FR4 tozu sağlığa zararlı mı? Cam elyaf tozu solunmamalıdır; toz emme veya maske kullanın, kazıma sonrası kartı nemli bezle silin.
Kazıma kartımda köprü oluşuyor, etching'te olmuyordu? Kazıma mekaniktir: artık bakırı bırakırsanız köprü olur. Z ayarını ve plaka düzlüğünü denetleyin (bölüm 8).
Hangi kontrolcü G-code'u çalıştırır? GRBL/FluidNC tabanlı her kontrolcü (Raptorex kontrol tableti dahil) standart G-code okur.

Kaynakça

Referanslar ve ileri okuma

FlatCAM — Açık kaynak Gerber → G-code dönüştürücü ve dokümantasyonu
RepRap wiki — PCB milling (uç ve parametre notları)
Carbide 3D blog — PCB milling for beginners
KiCad — Gerber/Excellon çıktısı alınan EDA aracı

Not: Parametreler Raptorex Mini serisi (180–500 W, ≤12.000 devir) için başlangıç değerleridir; kart geometrisi ve uç aşınmasına göre ince ayar yapın.

İlgili konular

🔗 PCB İzolasyon Kesimi Nedir? — serinin 1. bölümü (kavram + etching karşılaştırması)

🔗 Hangi Makine, Hangi Malzemeyi, Nasıl Keser? — PCB satırı da dahil makine tabloları

🔗 CNC İmalatında Elektronik Tasarımın Önemi

🔗 PCB Aksesuarları — kazıma/delme uçları ve tabla yatağı

Parametreler karta özel mi?

Kartınızın hat aralığını ve malzemesini yazın; size uygun uç ve başlangıç parametrelerini birlikte belirleyelim.

İletişime Geç